Ziektebeelden

Tylomen

Chirurgische verwijdering van gezwellen (tylomen) in de tussenklauwspleet bij het rund

E.H.A. Krabbenborg
L.P. Reudink
D. Scholten

Tylomen zijn zwellingen in de tussenklauwspleet van het rund. Deze zwellingen kunnen leiden tot een zodanige mate van kreupelheid dat chirurgisch ingrijpen noodzakelijk kan zijn. In dit artikel een uiteenzetting van de mogelijkheden om te voorkomen dat het rund vroegtijdig geruimd moet worden als gevolg van zeer ernstige kreupelheid.

Het tyloom
Tylomen bestaan uit uitpuilende huid in de tussenklauwspleet met daaronder bindweefsel (zie tekening 1). Het tyloom ligt dus op een beweeglijke plaats, waar veel contact mogelijk is met vocht, mest, urine etcetera. Dit kan leiden tot chronische irritatie, waardoor een ontsteking ontstaat; deze ontsteking kan leiden tot een nog sterkere zwelling van het tyloom en de omgeving ervan. Een bekende complicatie, die gevonden wordt op het tyloom is de Italiaanse stinkpoot, ofwel: Mortellaro.

TEKENING: SCHEMA_O (volgt)

Hoe vaak komt het tyloom voor?
Tylomen komen voor bij een klein percentage van de runderen (1.6 tot 5%). In oudere literatuur beschrijft men dat tylomen vroeger vaker voorkwamen, soms zelfs bij meer dan 25% van de dieren. Tylomen ziet men voornamelijk bij runderen ouder dan drie jaar. De zwellingen komen meestal aan de achterklauwen voor. Ook bij stieren is het percentage tylomen hoger.

FOTO: TYLOOM IN TUSSENKLAUWSPLEET (volgt)

Ontstaan
De oorzaak is nog niet duidelijk. Er zijn nogal wat theorieën hieromtrent. De meest gangbare theorie is dat tylomen ontstaan in aansluiting op een niet geheel genezen stinkpootinfectie. Verder zou er een duidelijke genetische aanleg zijn voor het ontwikkelen van een tyloom. Zo zouden bij bijvoorbeeld de Hereford-runderen en de Holstein Friesians vaker tylomen voorkomen dan bij andere rassen.
Ook is er een verband aangetoond met betrekking tot het seizoen, gewicht, leeftijd en dergelijke.

Symptomen
De verschijnselen bij een koe met één of meer tylomen zijn afhankelijk van de ernst en de grootte van het tyloom. Soms is het dier in het geheel niet kreupel, dan weer zien we zeer ernstige kreupelheid.

De kreupelheid kan ontstaan als het tyloom zo groot wordt dat het bekneld zit tussen de beide klauwen en geïrriteerd raakt door de schurende bewegingen van de klauwen, zeker als er ook nog materiaal (droge mest of ander materiaal) in de tussenklauwspleet vastzit aan de klauwen. Dit kan zo erg worden dat het tyloom verwond wordt en ontstoken raakt.

Mogelijkheden van behandeling
De noodzaak van behandeling van tylomen is afhankelijk van de ernst (mate van kreupelheid) en de grootte van het tyloom en varieert van functioneel pedicuren, behandeling met preparaten zoals antibiotica of formaline-preparaten (Socatyl® ) tot chirurgische verwijdering

Functioneel pedicuren
Hieronder verstaan we goed bekappen, waarbij extra ruimte wordt gecreëerd in de tussenklauwspleet om het tyloom te ontlasten van druk vanuit de klauwen. Dit kan door het loopvlak van de klauwen wat schuin te zetten, zodat er meer ruimte in de tussenklauwspleet ontstaat. Dit effect van het spreiden van de klauwen kan versterkt worden door één van de klauwen op een blokje te zetten. Hiermee wordt minder irritatie van het al gezwollen weefsel beoogd. 

Chirurgische verwijdering
In die gevallen waarbij het tyloom erg groot is en het dier (ernstig) kreupel is, kan het tyloom chirurgisch worden verwijderd. Dit kan met behulp van scalpel (wegsnijden), cryochirurgie (bevriezing) of een elektro-coagulatieapparaat* (ook wel elektrisch mes genoemd).

Behandeling met het elektro-coagulatieapparaat *
Een elektro-coagulatieapparaat is een toestel waarmee op een klein oppervlak een hoogfrequente (300.000-500.000) stroom wordt afgegeven. Door de hoge dichtheid van een regelbare hoeveelheid stroom ontstaat de gewenste hoeveelheid warmte-energie. Met deze warmte kan lichaamsweefsel naar keuze worden gesneden en/of dichtgebrand.
De voor de praktijk geschikte methode met het elektro-coagulatieapparaat is ontwikkeld door dierenarts L.P. Reudink te Staphorst.

De koe wordt in een klauwbekapbox gezet en de poot met het tyloom wordt bekapt. Daarna wordt de gehele ondervoet grondig gereinigd en gedesinfecteerd.

FOTO: DESINFECTIE ONDERVOET (volgt)

De ondervoet wordt verdoofd.
Na inwerken van de verdoving kan met het elektro-coagulatieapparaathet tyloom worden verwijderd. De binnen- en buitenklauw dienen hierbij door een helper enigszins uit elkaar gehouden te worden voor beter overzicht en om meer ruimte te geven om te werken.
Na het wegnemen van het tyloom is een grote wond ontstaan waarin vetweefsel te zien is, dat uitpuilt.

FOTO: WEGHALEN TYLOOM (volgt)

Het is essentieel al het aanwezige vet te verwijderen! Na al het vet weggenomen te hebben is er een gat ontstaan van ± 3-5 cm diep en ± 3-5 cm doorsnee.

FOTO: WOND NA WEGHALEN TYLOOM (volgt)

De wond wordt niet gehecht.  De ontstane opening zal na verloop van tijd van binnenuit dichtgroeien. De wond, het balgebied en de tussenklauwspleet worden met een tetracycline bevattende spray behandeld en afgedekt met watten gedrenkt in dezelfde spray. De ondervoet wordt dan in een goed gepolsterd en sluitend verband gezet met b.v. Co-flex®.

FOTO: VERBONDEN VOET NA OPERATIE (volgt)

Dit verband wordt na ongeveer 7-14 dagen verwijderd. Als het verband eerder afgegleden of afgesleten is, wordt eventueel een nieuw verband aangebracht afhankelijk van de genezing van de wond. Het is aan te raden de koe op een zo hygiënisch mogelijke wijze te huisvesten teneinde infectie van de operatiewond te voorkomen. Preventief antibiotica geven is een mogelijkheid om infectie v/d ondervoet te voorkomen. De eerste 24 uur en opnieuw na ± 10 dagen moet intensief gelet worden op nabloeden van de wond.

Prognose
Hoewel de diepe tylomectomie nog als experimenteel is te beschouwen, is er een goede indruk van de resultaten van deze operatie verkregen.

• Geen tot weinig terugkomen van het tyloom (in 4 van de 84 behandelingen zag men een lichte zwelling)
• Behandelde dieren worden niet meer om reden van kreupelheid als gevolg van een tyloom afgevoerd!

± 90 % van de behandelingen zijn vlg. de eigenaar achteraf het geld waard geweest (ondanks dat bij 24 % van de behandelingen complicaties zijn opgetreden (vnl. infectie van de ondervoet).
Van 2 van de 20 afgevoerde koeien was uiteindelijk een complicatie na operatie de reden voor afvoer (echter deze koeien waren waarschijnlijk zonder operatie ook afgevoerd)
Na gemiddeld twee weken is de kreupelheid verdwenen en de wond nagenoeg genezen.

Samenvatting:

Tylomen
Tylomen zijn zwellingen in de tussenklauwspleet van het rund.
Ze geven soms aanleiding tot ernstige  kreupelheid.

Behandeling
Is functioneel pedicuren niet voldoende om de kreupelheid bij het rund weg te nemen, dan kan eventueel een blokje geplaatst worden.
Is dat nog niet voldoende dan moet chirurgische verwijdering overwogen worden.

Complicaties:

• (Ernstige) bloedingen
• Gewrichtsontsteking
• Kreupelheid: als niet voldoende tussenteenvet is weggenomen
• Infectie van de ondervoet.
• Hygiëne na de ingreep is lastig in de praktijk.
• Infectie voorkomen door strikte hygiëne en steriel werken.
• Aanleggen van een goed sluitend verband voorkomt infectie.
  
  

Voetnoot:
Electrocoagulatie apparatuur: bv. de Ellman Surgitron van Instruvet of de SurgiStatTMII van Tyco Healthcare

Foto’s zijn gedeeltelijk van InterACT Agrimanagement BV